«Акыйда» сөзү «байлоо» деген маанини берет. Аллага болгон ишенимди (жүрөктү) Ага (шексиз) байлоо деп түшүнсөк болот.
Аллага болгон ишенимди төмөнкү 6 шарт бекемдейт:

• Анын жалгыздыгына ишенүү;
• Периштелерине ишенүү;
• Ыйык китептерине ишенүү;
• Пайгамбарларына ишенүү;
• Кыямат күнүнө ишенүү;
• Жакшылык жамандык Аллахтан деп билүү;

*Туура акыйданын булагын кайдан алабыз?

Туура акыйда бир гана вахийден алынат.Тактап айтканда :

1- Алланын китеби Курандан;
2- Пайгамбардын (алейхи салам) сүннөтүнөн;

Буга далил: Алла Таала Ыйык Куранда мына мындай деген:

“Эгер Аллах менен Анын пайгамбары бир ишти өкүм кылса, эч бир момун эркек, же момун аялга өз иштеринде ыктыяр калбайт. Кимде-ким (өзү билемдик кылып) Аллах жана пайгамбарына баш ийбесе,демек ал анык адашыптыр! (Ахзаб:36)

Пайгамбар (алейхи салам): “Эй, адамдар! Мен силерге эки нерсени, Алланы китеби (Куран) жана менин сүннөтүмдү калтырдым.Эгер аны кармансаңар,эч убакта адашпайсыңар.”,-дейт. (Байхакий, 114-б)

Дагы бир хадисте: “Ким сүннөтүмдөн баш тартса ал менден эмес”,-деген. (Бухарий: 5062)

Алланын жалгыздыгын таануу. Ага ибадат кылууда эч кимди шерик кылбоо.

Таухид 3 кө бөлүнөт:

. Таухид Рубубия – Аллахты Раббилик сыпаттарда жалгыз деп билүү.
Аллах гана Жаратуучу, Андан башка жаратуучу жок; Аллах гана ырыскы берүүчү, Андан башка ырыскы берүүчү жок; Аллах гана Башкаруучу, Андан башка башкаруучу жок деп ишенүү.
Жаратуу, өлтүрүү, тирилтүү, оору-шыпаа берүү, б.а. иштерде — Аллахты жалгыз деп ишенүү. Эч ким Аллахка бул иштерде шерик боло албайт!

Таухид Асма ва Сыфат – Аллахты көркөм ысым жана улуу сыпаттарында жалгыз деп билүү.
Эч ким ысымдарында жана сыпаттарында Аллахтай боло албайт деп ишенүү. Адам Аллахты Анын ысым-сыпаттары аркылуу тааныйт.
Ошол ысымдардын жана сыпаттардын маанилерине кошо ыйман келтирүү.
Аллахтын ысымдары: “ар-Рахмаан (Мээримдүү)”, “ар-Рахиим (Ырайымын төгүүчү)”, “ас-Самииъ (Угуучу)” ж.б.
Ушул ысым-сыпаттарда Аллахка эч ким окшош эмес, эч ким Ага шерик боло албайт.

. Таухид Улухия – Аллах гана сыйынууга татыктуу чыныгы Зат деп ишенүү.
Андан башка сыйынылып жаткан нерселер жалган деп ишенүү.
Бир гана Аллах ибадатка татыктуу деп билүү.
Таухиддин негизи — мына ушул Таухид. Ушул Таухид менен бардык
пайгамбарлар жиберилген, негизги Шариат илими ушул маңызда келет. Ага чейинки эки Таухиддин түрү адамды ушул Таухиддин түрүнө алып келиш керек.
Буга карама каршы келген нерсе — сыйынуудагы ширк.
© ИсламЖолу

Мазхаб сөзү жүрүү, ээрчүү, жүргөн жол деген маанини туюнтат. Мутлак (абсолюттук) мужтахид деп аталган динде сөз ээси болгон аалымдардын мусулмандардын орундоолору керек болгон маселелерге байланыштуу диний далилдерден, Курани карим, хадиси шарифтер жана Ижмадан өкүм чыгаруу усулдары жана чыгарып билдирген өкүмдөрдүн бардыгы мазхаб деп аталат.
Мазхаб – Куран жана Сүннөт жолу. Бир мазхаб имамына моюн сунган адам Курани каримге жана Расулуллах алейхиссаламга моюн сунгандыгына ыйман келтирүүдө.
Атүгүл, мазхаб имамдагы дагы Китептин, тагыраагы, Курани каримдин жана Сүннөттүн, тагыраагы, хадиси шарифтердин маанисин Асхабы кирамдан үйрөнүшкөн жана бул туура мааниге карай ижтихад кылышкан. Бул туура маанини жана туура ижтихадды жактырбоо Мухаммед алейхиссаламга ишенбегендик болуу менен бирге зындыктык болот.
Пайгамбарыбыз алейхиссалам жана Асхабынын жолу болгон Ахли сүннөттүн жүздөгөн мазхабынан бүгүнкү күндө төртөө китептерге кирип, калгандары болсо бир бөлүк унутулган. Бул төрт мазхаб – Ханафи, Шафии, Малики жана Ханбали мазхабдары.

Бидъа ( بدع، بدعة ) араб тилинде "жаңылык иш, жаңы нерсе" деген сөз. Шарият термининде: ар бир шариятта далили жок жаңы нерсе.

Аллах Таала айтты: “Же алардын Аллах уруксат бербегенди дин жолу кылып берген шериктери барбы? “ (Куран,аш-Шуура42:21)
Аллах айтпаганды динден деп уруксат кылганы эч кимдин акысы жок.

Хадисте келгендей: Аиша (р.а)дан риваят. Пайгамбарыбыз (С.А.В) айтты: “Ким биздин дин ишибизге жаңылык киргизсе – кайтарылат” –деди (Бухарий). Муслимдин риваятында: “Ким бир иш кылып, анда биздинбуйругубуз болбосо – ал кайтарылат”.

Дагы бир хадисте “...Бидъаттан сактангыла. Себеби ар бир бидъат- адашуу” ( Абу Дауд:4607, ат-Тирмизи:2676, Ибн Мажа: 42) деп айтылат.

Бидъат иш кылган адамдар - бидаатчы, дин бузар деп ошолорду айтат. Ниети кандай жакшы болбосун ибадаттын бир түрүн шариятта көрсөтүлгөндөй эмес кылса кабыл болбойт, себеби бидъат иши ширктен кийин эң чоң күнөө.