Орозо

Рамазан

Туткан орозоңуздар кабыл болсун!

Орозо деген эмне?

Орозо – Жаратканга сыйынуунун бир түрү, Исламдын негизги беш түркүгүнүн төртүнчүсү. Бул ибадатта таң аткандан баштап күн батканга чейин тамак-суу ичүүдөн, жыныстык мамилеге баруудан же башка оозду ачып жиберчү себептерден пенде сактанат. Шариатта орозо Саум (صوم) же Сыям (صيام) деп айтылат. Тилдик мааниси: кармануу, сактануу.

Орозонун мааниси – такыбалыкты күчөтүү, Аллахка болгон берилүүнү чыңдоо, ачкалыкты сезип кедей-кембагалдардын абалын түшүнүү, напсини башкарганга үйрөнүү. Ошондой эле орозо адамдын ден-соолугун чыңайт, иммунитетин көтөрөт. Адамга аба, суу, тамак кандай керек болсо, орозо да ошондой эле керек.

Рамазан айында орозо тутуу парз экендигине далил:
«(Силер орозо кармай турган санактуу күндөр – бул) Рамазан айы. Бул айда адамдарга хидаят – туура жол болуп, хидаят жана фуркандан турган анык далилдер катары Кураан түшүрүлдү. Жана силерден кимде ким (жаңы) айды көрсө – орозо кармасын! Жана ким оорулуу же сапарда болсо, башка күндөрдүн эсебинен (тутуп берет). Аллаh силерге жеңил болуусун каалайт, оор болуусун каалабайт. (Орозо) санакты толук кылууңар (калтырбай тутууңар) жана силерди туура жолго салганы үчүн Аллаhты даңазалашыңар үчүн жана Аллаhка (көп-көп) шүгүр кылууңар үчүн (парыз кылынды)» ("Бакара" сүрөсү, 185-аят )

Орозонун парздары

Орозонун үч парзы бар:

1- Ниет кылуу

2- Ниетти алгачкы жана соңку убакыт аралыгында кылуу.

3- Имсак (ооз бекитүү) убактысынан күн батканга (шамга) чейинки аралыкта орозону буза турчу нерселерден тыйылуу.

Орозонун ниети тууралуу:

Рамазан жана нафил орозого ниеттин алгачкы убактысы күн баткандан (шамдан) кийин башталат. Соңку убактысы эртеси күнкү түшкү намазга бир саат калганга чейин болот

Мисалы: Кечинде уктаардан мурда "эртең ооз бекитүү убактысына чейин туруп, тамактанып орозо тутам" деп ниет кылганыңыз бул жакшы. Себеби кокусунан уктап калып, күн чыккандан кийин ойгонуп калсаңыз ошол түндө кылган ниет боюнча эле ооз бекиткен болуп саналасыз жана эч нерсе жебестен ооз ачаар болгондо кадимки эле орозо кармагандай эсептеле берет Иншаа Аллах.

Ооз бекитүү дубасы:

“Навайту ан асуума савма шахри рамадаана минал фажри илал магриби, халисан лиллахи тьала, Аллаху акбар”.

Кыргызча мааниси:

“Алла Тааланын ыраазычылыгы үчүн таң аткандан күн батканга чейин Рамазан айынын орозосун кармоого ниет кылдым, Аллоху акбар”.

(Дубанын кыргызчасын айтсаңыз деле жетиштүү болот)

Ооз ачуу дубасы:

“Аллахумма лака сумту, ва бика ааманту, ва алайка таваккалту, ва аьла рызкика афтарту, фагфирлии маа коддамту ва маа аххарту”.

Кыргызча мааниси:

“Аллахым, өзүң үчүн орозо кармадым, өзүңө чындап ишендим, өзүңө таяндым, өзүң берген ырыскы менен ооз ачуудамын, баштан-аяк кетирген ката, күнөөлөрүмдү кечир”.

Орозону эмне бузат? (Мубтилат ас-Саум)

Орозону бузат, күндүзү:

Атайылап бир нерсе жеш же ичүү
Эрди катын жыныстык мамиле кылышы
Атайын кусуу
Аялдардын этек кири (хайз) келиши
Аялдардын төрөттөн кийинки каны (нифас) келиши
Атайылап урук суюктугун чыгаруу - истинмаа (маструбация)

Орозону эмнелер бузбайт? (Мубахат ас-Саум)

Даарат алууда ооз-мурунду чайкоо (бирок сууну терең албаш керек).
Ооз жапкан учурда жунуп абалында болуу (хадис Айша).
Күндүз өз ыктыярсыз түшүркөп, урук суюктугунун агып калышы (ихтилам болуу).
Ысып кеткенде ваннага жуунуу, душ алуу.
Аялын өбүү, кучактоо (бирок эгер дүүлүгүп кетип аялына жакындык кылып жиберүү коркунучу болсо — анда өбүү жана кучактоо болбойт).
Муктаждык болгондо этиаттап балага тамагын чайнап беруу, тамактын даамын татуу.
Атыр же крем колдонуу.
Муктаждык болсо азык болбогон, куч-кубат бербеген дары алуу.
Ооз жапкандан кийин тиште калып калган тамактын калдыктарын жутуп жиберүү.
(Жаман сөз сүйлөө, сөгүнүү, ушак айтуу орозону бузбайт, бирок сообун азайтып, таптакыр жок кылып салышы мумкун)

Кокустуктар:

«Эгер орозо экенин унутуп ичип же жеп алса да орозосун улантсын (оозун ачып жибербесин). Аллах аны ырыскыландырыптыр» (аль-Бухари, Фатх: 1933).

Байкабай оозуна бирдеме алып, кийин эстеп кетсе дароо анысын оозунан чыгарып таштасын. Эгер унутуп жутуп же ичип алса да эч нерсе эмес. Бул үчүн орозосу бузулуп калбайт, орозосу туура эле болот, кийин каза же кафарат (штраф) төлөп бербейт.

Ким убактысы келди деп оозун ачып жиберсе же келе элек деп саарлык кылып жатып кийин билип калса дароо токтотсун – бул ката кечирилет, орозосу дурус, каза жок.

Ким өзү каалабастан кусса казасы жок (орозосу туура эле болот), бирок атайылап кусса бул күндүк орозосу бузулат, оозу ачылат, ошону менен бирге кечке чейин эч нерсе жебейт-ичпейт, бирок ал күндүн кийин казасын тутуп берет. (Имам Ахмаддан келген хадис).

Кадыр түн:

Пайгамбарыбыз саллаллаху алейхи ва саллам өзүнөн мурдагы адамдардын өмүрлөрүнүн канчалык экендиги билдирилгенде өз үммөтүнүн өмүрлөрүнүн кыска экенин көрдү. Узун өмүрлүү болгон башкалардын кылган салих амалдарын орундай алышпайт деп ойлонгондо Аллаху таала ага миң айдан кайырлуу болгон Кадыр түнүн ихсан кылды. Аллаху таала: "Кадыр түнү сеники жана үммөтүңдүкү”, - деп Хабибинин көңүлүн ырахат кылды. (И.Малик)

Кадыр түнү Рамазан айынын ичинде. Кадыр түнүнүн кайсы түн экендиги анык белгилүү эмес. Аалымдарыбыз: "Аллаху таала ыраазылыгын ибадатта, каарын күнөөлөрдө, орто намазды беш маал намазда, олуясын калк арасында, Кадыр түнүн Рамазан айынын ичинде жашырган”, - дешкен.

Ошондуктан, Аллаху тааланын ыраазылыгына ээ болуу үчүн эч бир жакшылыкты кичине деп көрбөө керек! Каары күнөөлөрдүн ичинде жашырылгандыктан эч бир күнөөнү кичине дебеш керек, орто намазды качырбоо үчүн беш убак намазды маалында окуу керек, олуя калктын арасында жашыруун болгондуктан бардыгына жакшы мамиле кылуу керек. Ар көргөндү Хызыр, ар түндү Кадыр деп билүү керек.

Ыйык Рамазан айынын 27 чи түнү ибадат кылуу өтө сооптуу. Бир нече хадиси шарифтин мааниси мындай:
"Кадыр түнүн Рамазандын акыркы он күнүндө издегиле!" [Муслим]
"Кадыр түнүн Рамазандын он күнүнүн 21, 23, 25, 27 жана 29 сыяктуу так сандуу түндөрдө же Рамазандын акыркы түнүндө издегиле! Сообун күтүп Кадыр түнүн ибадат менен өткөргөн адамдын күнөөлөрү кечирилет." [И.Ахмед]

кадыр түн программасын жүктөө

Баарыңыздардан Аллах ыраазы болсун!

Артка кайтуу